Türkiye’den dünyaya yayılan Sıfır Atık Hareketi 9 yaşında

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sıfır Atık Hareketi, 9. yılını “0’dan COP31’e Dünya İçin Hep Birlikte” temasıyla kutluyor.

27 Eylül 2017’de başlatılan hareket, “Dünya Ortak Evimiz” sloganıyla uluslararası alana yayıldı. Bu yılın teması, Türkiye’nin Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapması dolayısıyla belirlendi.

Sıfır Atık, COP31’in 10 öncelikli eylem başlığı arasında yer alıyor. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Sıfır Atık ve metan azaltımı” başlığı kapsamında, dünya genelinde atık üretimindeki artışın 2035’e kadar yarı yarıya azaltılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Bakanlığın verilerine göre, projenin başlangıcından 2025 sonuna kadar 90 milyon ton atık geri kazanılarak ekonomiye 365 milyar TL katkı sağlandı.

Bu miktarın 36,1 milyon tonunu kağıt ve karton, 10,2 milyon tonunu plastik, 3,5 milyon tonunu cam, 9,6 milyon tonunu metal, 30,6 milyon tonunu ise organik ve diğer geri kazanılabilir atıklar oluşturdu.

2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı, 2025’te yüzde 37,53’e yükseldi. Bu oranın 2035’te yüzde 60’a, 2053’te yüzde 70’e çıkarılması hedefleniyor.

Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi kuruldu, 28 milyon kişiye eğitim verildi.

Geri kazanım çalışmalarıyla 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı. Ayrıca 613 milyon ağacın kesilmesi ve 180 milyon ton sera gazı salımı önlendi.

Türkiye’nin girişimiyle BM Genel Kurulu, 2022’de 30 Mart’ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan etti. 2023’te ise Emine Erdoğan başkanlığında BM Sıfır Atık Danışma Kurulu oluşturuldu.

Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı’nı 25 Eylül itibarıyla 136 ülkeden 459 binden fazla kişi imzaladı. Beyana 50’den fazla lider eşinin yanı sıra uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcileri ve yabancı bakanlar da destek verdi.

Proje, bugüne kadar yedi uluslararası ödüle layık görüldü.

2019’da başlatılan Sıfır Atık Mavi kapsamında, 28 kıyı ilinde deniz çöplerinin toplanması ve farkındalık çalışmaları yürütülüyor. Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpü toplandı.

Fethiye Körfezi’nde 8 Eylül’de başlatılan temizlik projesiyle üç yılda yaklaşık 16,3 milyon metreküp dip çamurunun çıkarılması planlanıyor.

Deniz çayırlarını korumak amacıyla Göcek’teki 17 koyda toplam 856 tekneye hizmet verebilecek mapa ve şamandıra sistemleri oluşturuldu.

Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Yönetim Sistemi kapsamında 25 Eylül itibarıyla 326 milyon 622 bin içecek ambalajı toplandı, kayıtlı kullanıcı sayısı 3,3 milyonu aştı.

Vatandaşlara ambalaj başına 1 TL teşvik verilen sistemle yılda 25 milyar ambalajın toplanması ve ekonomiye 30 milyar TL katkı sağlanması hedefleniyor.

Bakanlık, tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını kısıtlayacak yönetmelik hazırlıklarını da tamamlama aşamasına getirdi.

COP31 kapsamında Antalya’nın Aksu, Manavgat ve İbradı ilçelerinde üç mahallede Sıfır Atık Köyleri oluşturuluyor.

Bu köylerde yeniden kullanım, geri dönüşüm ve organik atıkların değerlendirilmesine yönelik örnek uygulamalar hayata geçirilecek.

Milli Eğitim Bakanlığı ve TEMA Vakfı iş birliğiyle yürütülen Sıfır Atık Eğitim Portalı üzerinden 1,2 milyon çocuğa ulaşıldı.

TRT iş birliğiyle de sıfır atık konularının işlendiği 20 özel çizgi dizi bölümü hazırlandı.